SİNOP'TA MEDFUN VAN VALİSİ ALİ RIZA PAŞA

Sinop şehir merkezinde, içerisinde Seyyid Bilal Türbesinin de
bulunduğu Cezayirli Ali Paşa Camiînin giriş kapısı karşısında
mevcut mezarların arasında; diğerlerinden daha farklı
tanzim edilmiş bir mezar göze çarpar.
Mezardaki dikili taş üzerinde ‘’ Van İlbayı Ali
1907 de Batumda Ermeni Komitaları Öldürdü ’’ yazılıdır.

Bu ibareyi okuyunca, insan ister istemez merhum Van İlbayının (Vali)   
neden Sinop’ta bu mezarlığa defnedildiği sorusu gelmektedir akla.
Merakın giderilmesi adına araştırılıp, incelendiğinde ise
ilginç ve acı tarihsel gerçekler de ortaya çıkıyor…

Osmanlı merkezî otoritesinin zayıfladığı son süreçte;
Doğu Anadolu’da, İngilizlerin ve Rusların kışkırtıp, desteklediği
ayrılıkçı Ermeni çetelerince isyan hareketleri başlar.
Ayrılıkçı hareketin özellikle Van ve çevresinde tehlikeli bir
şekilde artarak devam etmesi ve dönemin mahallî mülkî
yönetiminin olaylara hâkim olmada yetersiz kalması nedeniyle;
18 Mart 1907 tarihinde Van Valiliğine,
Hakkari Mutasarrıfı Ali Rıza Paşa görevlendirilir.

Ali Rıza Paşa’nın, kısa süredeki başarılı çalışmaları neticesinde;
bölgede asayiş sağlanarak, adlî ve idarî düzenlemelerle
sorunlar giderilerek, bozulan sosyal barış yeniden sağlanır.
Ancak, Ali Rıza Paşa’nın başarılı çalışmaları; bölgede karışıklıktan medet uman
Ermeni çeteleri ve onların batılı destekçilerinde rahatsızlık yaratır.

Artık, ortadan kaldırılması gerekli bir hedef haline gelen Ali Paşa’nın
görevden alınması için İstanbul Hükûmetine baskı yapılır.
Nihayette, batılı devletlerin baskılarına daha fazla dayanamayan
Sultan II. Abdülhamid,  Ali Paşa’yı görevden alır.

Ermeni militanlarının ölüm listesinde yer alan Paşa;
görevinden ayrılıp Van halkıyla vedalaştıktan sonra,
bir tuzağa düşmemek için Tiflis üzerinden Batum’a geçip,
oradan deniz yoluyla İstanbul’a gitmeyi plânlar.

Ancak, Batum iskelesinde vapura binerken, ne yazık ki
Alev Başyan isimli bir Ermeni militan tarafından
orada vurularak şehit edilir.



Cenazesi, Batum Limanından gemiyle İstanbul’a gönderilmek
 üzere yola çıkarılır. O günün yetersiz ve olumsuz koşullarında
15 günde Sinop açıklarına ulaşılır.
Paşanın cenazesinde çürüme belirtileri oluştuğundan,
Sinop Limanına girilerek, cenazesi Seyyid Bilal Türbesinin
bulunduğu caminin bahçesine defnedilir.



Paşanın ölüm haberini alan Van halkı ise, ağıt yakıp, acılarını ve
üzüntülerini bir türkü ile dile getirirler.

Üç atım var biri binek
Binin arkadaşlar gidek 
Ali Paşayı vurdular
Yavrusuna haber verek
Mısraları ile devam eden bu türkü, müzik dünyamızda
merhum sanatçı Ruhi Su, Modern Folk Üçlüsü ve birçok
sanatçı tarafından çok güzel yorumlanarak seslendirilmiştir.

Türk düşmanı fanatik Ermenilerce düzenlenen bir suikast sonucu
öldürülen ve Sinop’un bağrında yatan şehidimiz Ali Rıza Paşa’yı
ve vatan uğruna toprağa düşen tüm şehitlerimizi
rahmet ve saygıyla anıyoruz.